Stomatologia 3D – skaner wewnątrzustny
Skanery wewnątrzustne, zwane również skanerami intraoralnymi, służą do pobrania aktualnego stanu uzębienia pacjenta i przełożenia go na model w wersji cyfrowej w celu odwzorowania uzębienia. Skanery te są coraz powszechniej stosowane w stomatologii, ponieważ umożliwiają szybkie i dokładne wykonywanie trójwymiarowych modeli zębów i tkanek, co jest niezbędne do wielu procedur stomatologicznych.
Skaner to niewielkie urządzenie, które umieszcza się w jamie ustnej pacjenta i które wykorzystuje światło laserowe lub podczerwone do skanowania powierzchni zębów i tkanek. Skaner przechodzi powoli nad powierzchnią zębów, tworząc dokładny trójwymiarowy model cyfrowy, następnie wyświetlany na komputerze.
Cechy, które chcemy pobrać, to m.in. liczba oraz ułożenie zębów, ich kształt, wysokość, a nawet sposób, w jaki zęby górne kontaktują się z dolnymi, czyli zgryz. Dla stomatologa oraz technika są to niezbędne informacje do wykonania koron, licówek, szyn na zęby lub innych uzupełnień.
Cyfrowe wyciski trójwymiarowe
Dotychczas w stomatologii do tego celu używane były masy wyciskowe – przede wszystkim silikonowe, elastomerowe oraz alginatowe. Cyfrowe wyciski trójwymiarowe nie dość, że dorównują wyciskom tradycyjnym, to również dają duże możliwości, jeśli chodzi o planowanie i rodzaje leczenia. Dodatkowo cyfrowe kopie są zapisywane w przystępnym formacie i mogą być w łatwy sposób dostarczane drogą wirtualną wprost do laboratorium technicznego. Jest to znacząca przewaga nad tradycyjnymi wyciskami, które muszą być przechowywane w odpowiednim środowisku przez określony czas i dostarczone w formie fizycznej do technika dentystycznego – to proces długotrwały i podatny na czynniki zewnętrzne.
Wyciski cyfrowe są natychmiast wizualizowane na ekranie komputera. Dzięki temu lekarz dentysta może na bieżąco kontrolować stan wycisku i ewentualną konieczność poprawy (miejscowej, bez konieczności wykonywania całego wycisku od nowa), a także w przystępny sposób pokazać pacjentowi aktualny stan zębów zaobserwowany przez skaner.
Komfort dla pacjenta
Za skanerami przemawia również zredukowanie dyskomfortu pacjenta do minimum – nie ma płynnej masy umieszczonej bezpośrednio w ustach, w kontakcie z błoną śluzową, ograniczającej w pewnym stopniu możliwość oddychania oraz połykania śliny podczas pobierania wycisku. Jest to ważne szczególnie dla pacjentów z odruchem wymiotnym.
Nie bez znaczenia jest również kwestia środowiskowa. Przełożenie wycisków cyfrowych nad konwencjonalne oznacza ograniczenie wytwarzania śmieci składających się z mas wyciskowych oraz ich opakowań (a także całego szlaku produkcji). Temat ten szerzej omawiamy w artykule „Zielona stomatologia”.
Problemy do rozwiązania
Nie jest to jednak system pozbawiony wad. Wśród minusów wylicza się delikatne odchylenia wyników pomiarów pobranych cyfrowo wycisków od najlepszych i najbardziej precyzyjnych mas wyciskowych. Dodatkowo urządzenie jest podatne na wilgoć – podczas pobierania wycisków wymagana jest jak największa suchość pola zabiegowego. Największym wyzwaniem jest jednak wysoki koszt urządzenia oraz konieczność odpowiedniego przeszkolenia personelu medycznego, aby jak najlepiej wykorzystać parametry skanera.
W roku 1917 austriacki matematyk Johann Radon opublikował teorię dowodzącą, że przy znajomości transformaty i przy nieskończenie dużej liczbie rzutów danego obrazu można stworzyć obraz dwu- lub trójwymiarowy. Transformata Radona stała się matematycznym fundamentem obrazowania. To między innymi dzięki temu odkryciu mamy dziś możliwość korzystania z nowoczesnych sprzętów do obrazowania, takich jak skanery wewnątrzustne. Czy już niedługo tradycyjne wyciski odejdą w zapomnienie? W ciągu kilku następnych lat na pewno się przekonamy.
Badania
-
Accuracy of Full-Arch Intraoral Scans Versus Conventional Impression: A Systematic Review with a Meta-Analysis and a Proposal to Standardise the Analysis of the Accuracy
Pesce P., Nicolini P., Caponio V. C. A., Zecca P. A., Canullo L., Isola G., Baldi D., De Angelis N., Menini M. (2025) · Journal of Clinical Medicine · przegląd systematyczny i metaanaliza
Skanowanie wewnątrzustne często skraca procedurę i poprawia komfort, ale dokładność pełnych łuków zależy od skanera, strategii skanowania i sytuacji klinicznej. Wycisk cyfrowy nie jest automatycznie dokładniejszy w każdym zastosowaniu.
-
A double blinded trial to compare the patient satisfaction and crown accuracy of two different intraoral scanners for the fabrication of monolithic lithium disilicate single crowns
Yang C. H., Cheng C. W., Ye S. Y., Chien C. H. (2023) · Journal of Dental Sciences · prospektywne badanie kliniczne
Różne skanery wewnątrzustne osiągały klinicznie użyteczne wyniki, ale różniły się dokładnością i czasem pracy. Wybór sprzętu i doświadczenie operatora mają znaczenie podobnie jak sam fakt użycia technologii cyfrowej.