Fotografia w stomatologii

Fotografia cyfrowa w gabinecie

Fotografia cyfrowa ma ogromne znaczenie i jest wszechstronnie stosowana we współczesnej stomatologii. Jej zastosowanie w praktyce jest proste, szybkie i bardzo przydatne w dokumentowaniu procedur, edukacji pacjentów i prowadzeniu badań klinicznych, dając korzyści obu stronom – lekarzom i pacjentom. Można stosować zarówno aparaty cyfrowe wysokiej rozdzielczości, jak i zwykły aparat, który posiada każdy z nas w telefonie.

Do czego można wykorzystać fotografię w stomatologii?

• diagnoza i planowanie leczenia;
• edukacja i komunikacja z pacjentem – szczegółowe zdjęcia pokazujące anatomię, etapy leczenia, używane materiały i ukończone przypadki pomagają w zrozumieniu i akceptacji planu leczenia;
• dokumentacja prawna;
• weryfikacja ubezpieczenia;
• konsultacja specjalistyczna – historia przypadku i zdjęcia umożliwiają ocenę stanu pacjenta bez obecności lekarza specjalisty w gabinecie;
• komunikacja laboratoryjna – zamiast zwykłego kolornika lekarz może wykonać odbudowę tymczasową w dobranym kolorze i przekazać jej zdjęcie do technika, który dzięki temu wykona odbudowę ostateczną z dokładniejszym odcieniem i nasyceniem;
• zdjęcia „przed i po” pokazujące efekty pracy lekarza;
• profesjonalna instrukcja – opisanie różnych procedur stomatologicznych i chirurgicznych;
• zdobywanie i przekazywanie wiedzy – przedstawianie przypadków np. na kursach stomatologicznych.

Zdjęcia z odbiciem lustrzanym

W co powinien się wyposażyć lekarz dentysta, żeby zrobić dobre zdjęcia wewnątrzustne? Na początek warto zakupić lusterko, które umożliwi uwidocznienie powierzchni żującej i podniebiennej zębów, oraz silną lampę, którą można zamontować do aparatu w telefonie.

Projektowanie uśmiechu (DSD)

Proces Digital Smile Design (DSD) polega na analizie zdjęć oraz analizie komputerowej w celu oceny i planowania warunków estetycznych u pacjenta. DSD ma szerokie zastosowanie, np. przy projektowaniu uzupełnień estetycznych, w stomatologii odtwórczej, aż po plany leczenia ortodontycznego. Jest to obiektywne narzędzie umożliwiające współpracę lekarza z technikiem dentystycznym oraz pacjentem. Pod względem łatwości wykonania mobilna fotografia dentystyczna (MDP) bywa wygodniejsza od fotografii lustrzanką cyfrową, ponieważ praktycznie każdy posiada dziś smartfona z aparatem o dobrej rozdzielczości – jest lżejszy, a naukę fotografowania można rozpocząć szybciej. Odsetek dentystów korzystających z aparatów w smartfonach zamiast profesjonalnych lustrzanek rośnie ze względu na łatwy dostęp i obsługę.

Praca światłem w fotografii stomatologicznej

Bardzo istotnym aspektem fotografii jest oświetlenie. Do zdjęć można wykorzystać dowolne źródło światła o widmie ciągłym. W fotografii dentystycznej dostępne są m.in.: naturalne światło dzienne, elektroniczna lampa błyskowa, żarówki wolframowe (domowe lub fotofloodowe), oprawy kwarcowe, oświetlenie HMI, LED i UV. Na jakość źródła światła wpływa temperatura barwowa: niższa wartość oznacza światło ciepłe (czerwono-żółte), a wyższa – światło chłodne (niebiesko-białe).

Jak dobrać źródło światła? Naturalne światło dzienne jest przydatne w niektórych zastosowaniach klinicznych, takich jak dobieranie odcienia uzupełnień ceramicznych oraz w fotografii zewnątrzustnej (np. twarz, usta). Jego minusem jest nieprzewidywalność (jest cieplejsze o wschodzie i zachodzie słońca, chłodniejsze w południe). Lampy błyskowe występują w dwóch rodzajach: kompaktowe (montowane na aparacie) i studyjne – oba są szeroko wykorzystywane. Strumień świetlny tych lamp ustawiony jest do „fotograficznego światła dziennego”, które – w odróżnieniu od naturalnego – jest idealne do fotografii, ponieważ tylko w tej temperaturze barwowej trzy addytywne kolory podstawowe (czerwony, zielony, niebieski) występują w równych proporcjach. Zaletą elektronicznej lampy błyskowej jest przewidywalny, natychmiastowy i łatwy do dostosowania strumień świetlny.

W naszej klinice fotografia dentystyczna jest używana w codziennej praktyce – zarówno podczas wykonywania estetycznych wypełnień, licówek, koron i mostów, jak i podczas leczenia ortodontycznego, w celu wykonywania zdjęć przed, w trakcie i po leczeniu (do obiektywnego przekazania pacjentowi efektów leczenia).

Badania

1. Capturing the art and science of dentistry in a lens: Digital dental photography

   Singh A., Prasad A. B., Raisingani D., Srivastava H., Moryani V. (2024) · Journal of Conservative Dentistry and Endodontics · przegląd narracyjny

   Standaryzowana fotografia ułatwia dokumentowanie stanu wyjściowego, planowanie, rozmowę z pacjentem i laboratorium oraz monitorowanie leczenia. Dobra jakość wymaga powtarzalnego ustawienia, oświetlenia i właściwego zarządzania danymi.

2. Accuracy of Dental Photography: Professional vs. Smartphone's Camera

   Moussa C., Hardan L., Kassis C., Bourgi R., Devoto W., Jorquera G., Panda S., Abou Fadel R. i wsp. (2021) · BioMed Research International · badanie porównawcze dokładności

   W kontrolowanych warunkach smartfon i aparat lustrzankowy różniły się w odwzorowaniu barwy oraz szczegółów. Smartfon może być użyteczny, ale do doboru koloru i dokumentacji potrzebne są standaryzacja i kalibracja.

3. Comparison of color accuracy and picture quality of digital SLR, point and shoot and mobile cameras used for dental intraoral photography: A pilot study

   Saincher R., Kumar S., Gopalkrishna P., Maithri M., Sherigar P. (2022) · Heliyon · badanie pilotażowe dokładności koloru

   Sposób rejestracji obrazu wpływał na wiarygodność pomiaru koloru zęba. Wyniki wspierają stosowanie wzorców i stałych warunków zamiast polegania na niekontrolowanym zdjęciu.